Trong những ngày nắng nóng, nhiều người có thói quen uống nước đá, ăn kem hoặc dùng các món lạnh để “giải nhiệt” nhanh chóng. Cảm giác mát lạnh tức thì khiến không ít người tin rằng đồ lạnh giúp cơ thể hạ nhiệt hiệu quả. Tuy nhiên, dưới góc nhìn khoa học, cảm giác “mát” này có thực sự đồng nghĩa với việc cơ thể được giải nhiệt hay không?
Vì sao đồ lạnh khiến cơ thể cảm thấy dễ chịu ngay lập tức?
Khi ăn hoặc uống thực phẩm lạnh, nhiệt độ thấp sẽ tác động trực tiếp lên khoang miệng, cổ họng và hệ thần kinh cảm giác. Điều này tạo ra cảm giác mát lạnh gần như tức thì, giúp cơ thể cảm thấy dễ chịu hơn trong thời gian ngắn.
Đặc biệt vào mùa hè, khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cảm giác lạnh từ nước đá hoặc kem giúp giảm bớt cảm giác oi bức tạm thời. Đây là lý do nhiều người thích uống nước đá lạnh sau khi đi ngoài trời nắng hoặc vận động nhiều.
Tuy nhiên, cảm giác “mát” mà não bộ ghi nhận không hoàn toàn phản ánh việc nhiệt độ cơ thể đã được điều hòa một cách hiệu quả.
Cơ thể thực sự làm mát theo cách nào?
Cơ thể con người có cơ chế điều hòa thân nhiệt riêng thông qua:
- Đổ mồ hôi
- Tăng tuần hoàn máu dưới da
- Điều chỉnh nhịp thở và trao đổi nhiệt
Khi nhiệt độ tăng, cơ thể sẽ tiết mồ hôi để làm mát tự nhiên. Việc bổ sung nước lúc này rất quan trọng, nhưng điều cần thiết là bù nước và điện giải, chứ không phải chỉ tạo cảm giác lạnh.
Theo World Health Organization, trong thời tiết nóng, cơ thể cần được bổ sung đủ nước và duy trì chế độ ăn cân bằng để hạn chế mất nước và kiệt sức do nhiệt. Điều này cho thấy khả năng “giải nhiệt” hiệu quả phụ thuộc nhiều vào việc cơ thể được cung cấp đủ nước và dưỡng chất hơn là chỉ dùng thực phẩm lạnh.
Ăn quá nhiều đồ lạnh có thể gây tác động ngược
Dù giúp dễ chịu tức thời, việc tiêu thụ quá nhiều đồ lạnh có thể khiến cơ thể phải “tăng hoạt động” để cân bằng lại nhiệt độ bên trong.
Dễ gây lạnh bụng và rối loạn tiêu hóa
Khi thức ăn hoặc đồ uống quá lạnh đi vào dạ dày, mạch máu có thể co lại tạm thời, làm hệ tiêu hóa hoạt động chậm hơn. Điều này khiến nhiều người gặp tình trạng:
- Đầy hơi
- Khó tiêu
- Đau bụng nhẹ
- Tiêu chảy
Trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người có hệ tiêu hóa yếu thường nhạy cảm hơn với đồ lạnh.
Có thể làm cổ họng và đường hô hấp nhạy cảm hơn
Trong thời tiết nóng, việc uống nước đá liên tục hoặc ăn kem quá nhiều đôi khi khiến cổ họng bị kích thích. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể làm niêm mạc họng trở nên nhạy cảm hơn, đặc biệt với người dễ viêm họng hoặc mắc bệnh hô hấp.
Nhiều người có cảm giác “mát người” ngay sau khi uống nước đá, nhưng sau đó lại thấy khô họng hoặc mệt hơn nếu sử dụng liên tục.
Vậy nên giải nhiệt thế nào mới đúng?
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đồ lạnh, các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích giải nhiệt theo hướng tự nhiên và cân bằng hơn.
Ưu tiên bổ sung nước đúng cách
Nước lọc, nước canh, trái cây nhiều nước hoặc nước điện giải nhẹ giúp cơ thể bù nước hiệu quả hơn so với việc uống quá nhiều nước đá lạnh.
Các loại thực phẩm như:
- Dưa leo
- Bí đao
- Cam
- Dưa hấu
- Rau xanh
vừa giúp bổ sung nước vừa cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết trong thời tiết nóng.
Ăn thực phẩm “mát” thay vì chỉ ăn đồ “lạnh”
Nhiều người dễ nhầm lẫn giữa thực phẩm “mát” và thực phẩm “lạnh”. Thực phẩm mát thường là nhóm giàu nước, chất xơ và vitamin giúp cơ thể cảm thấy nhẹ nhàng, dễ chịu hơn trong thời gian dài.
Trong khi đó, thực phẩm lạnh chỉ mang lại cảm giác giảm nhiệt tức thời do nhiệt độ thấp. Sau đó, cơ thể vẫn phải điều chỉnh lại nhiệt độ để duy trì trạng thái ổn định.
Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột
Sau khi đi ngoài trời nắng, không nên uống nước đá quá nhanh hoặc dùng lượng lớn cùng lúc. Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể khiến cơ thể khó thích nghi, đặc biệt với người có hệ tim mạch hoặc huyết áp nhạy cảm.
Tốt hơn hết nên uống nước mát vừa phải, chia thành nhiều lần nhỏ để cơ thể hấp thu ổn định hơn.
Ai cần hạn chế ăn quá nhiều đồ lạnh?
Một số nhóm đối tượng nên cẩn trọng hơn khi sử dụng thực phẩm lạnh:
- Người có hệ tiêu hóa yếu
- Trẻ nhỏ
- Người thường xuyên đau họng
- Người có bệnh dạ dày
- Người dễ lạnh bụng hoặc huyết áp thấp
Với những trường hợp này, ưu tiên thực phẩm thanh mát tự nhiên thường phù hợp hơn so với dùng quá nhiều đồ uống đá lạnh.
Kết luận
Đồ lạnh có thể mang lại cảm giác dễ chịu nhanh chóng trong thời tiết nóng, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cơ thể được “giải nhiệt” hiệu quả về lâu dài. Nếu sử dụng quá nhiều, đồ lạnh còn có thể gây ảnh hưởng đến tiêu hóa và hệ hô hấp.
Giải nhiệt đúng cách nên bắt đầu từ việc bổ sung đủ nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây và duy trì chế độ sinh hoạt cân bằng. Thay vì chỉ tìm cảm giác mát tức thời, việc chăm sóc cơ thể từ bên trong mới là cách giúp cơ thể khỏe mạnh và thích nghi tốt hơn với thời tiết nóng.
